به گزارش مشرق، اتاق بازرگانی در گزارشی جدید به تحلیل وضعیت گرایش ساکنان کشورهای توسعهیافته جهان به گوشت قرمز و سفید پرداخته است. نتیجه این بررسی نشان میدهد که آنچه در ایران رخ میدهد در قیاس با شاخص مصرفی این کشورها مسیری مشابه را طی میکند.
بر اساس آمارهای بررسی شده در این گزارش، در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، مصرف گوشت قرمز از دهه ۱۹۹۰ تقریباً ثابت مانده، در حالی که مصرف مرغ حدود ۷۰ درصد رشد کرده است. این روند باعث شده امروز تمرکز اصلی مزارع پرورش حیوانات بر پرورش مرغ باشد؛ بهطوریکه از حدود ۳۰ میلیارد حیوان پرورشی در جهان، بیش از ۲۳ میلیارد قطعه مرغ هستند.
این روند رو به رشد در ایران نیز تحت تأثیر عوامل اقتصادی تشدید شده است. در ماههای گذشته، افزایش قابل توجه قیمت گوشت قرمز و سفید در بازار ایران، نگرانیهایی را ایجاد کرده است. بر خلاف کشورهای ثروتمند که تغییر ذائقه داوطلبانه بوده، در ایران افزایش شدید قیمت گوشت قرمز — که در بسیاری از غذاهای ایرانی محوریت دارد — ممکن است مردم را بهسوی جایگزینی اجباری با گوشت مرغ سوق دهد.
📈 قیمت جهانی مرغ در بازارهای کلیدی جهانی
| منطقه | کشور/منطقه | قیمت به ازای هر کیلوگرم | توضیح |
|---|
| آمریکا (برزیل) |
برزیل (سائوپائولو) |
۷.۳۲ رئال برزیل (نرخ عمدهفروشی مرغ خنک) |
بزرگترین صادرکننده مرغ در جهان که قیمت مرجع بازارهای جهانی را تعیین میکند. در سال 2025 این قیمت حدود 13% نسبت به سال قبل کاهش داشته است. |
| آسیا (ژاپن) |
ژاپن |
۲.۹ دلار آمریکا (نزدیک به 2900 دلار به ازای هر تن)[citation:7] |
از کشورهای با بالاترین قیمت به دلیل استانداردهای سختگیرانه واردات و هزینههای بالای لجستیک و بازاریابی. |
| خاورمیانه |
کشورهای غیرسعودی (مانند امارات) |
۲.۸۹ دلار آمریکا (نزدیک به 2890 دلار به ازای هر تن)[citation:7] |
قیمت تحت تأثیر کمبود واردات و تقاضای فصلی (مانند ماه رمضان) نوسان دارد[citation:7]. |
| اروپا |
اتحادیه اروپا |
۴.۰ تا ۴.۱ دلار آمریکا (4000 تا 4100 دلار به ازای هر تن برای سینه مرغ برزیلی)[citation:7] |
بازار اروپا، بهخصوص برای برشهای ممتاز مانند سینه مرغ، بالاترین قیمت را دارد و از بازارهای اصلی واردات محصولات برزیلی است[citation:7]. |
| ایالات متحده |
آمریکا |
داده مستقیم قیمت در دسترس نیست |
این کشور بزرگترین تولیدکننده مرغ جهان است (حدود 18% از تولید جهانی) و عمدتاً بر تأمین بازار داخلی متمرکز است |
روندهای کلان مؤثر بر قیمت جهانی مرغ
قیمت مرغ در بازار جهانی تحت تأثیر یکسری عوامل کلیدی در حال تغییر و تحول است. رشد مداوم مصرف سرانه—بهویژه در کشورهای در حال توسعه— و نوسانات قیمت نهادههای دامی اصلی مانند ذرت و سویا، مهمترین متغیرهای این معادله هستند. در نتیجه، قیمتگذاری در این بازار به شدت به شرایط بازارهای جهانی کالا وابسته شده است. این روندهای جهانی تأثیر مستقیمی بر قیمت تمامشده تولید در کشورهایی مانند ایران میگذارد، جایی که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از هزینهها به نهادههای وارداتی اختصاص دارد و هزینههای تولید را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد.
برای ارائه تصویر کلی از وضعیت و روندهای اصلی، اطلاعات کلیدی را در یک جدول خلاصه کردهام:
| شاخص کلیدی | وضعیت کنونی و روند | تأثیر بر بازار |
|---|
| مصرف سرانه |
روند افزایشی جهانی؛ مرغ پرمصرفترین گوشت است. |
افزایش تقاضا، فشار بر عرضه و قیمتها. |
| قیمت نهادههای دامی (ذرت، سویا) |
نوسانپذیر و تابع قیمت جهانی و نرخ ارز. |
۶۰-۷۰٪ هزینه تولید را تشکیل میدهد. افزایش آن مستقیماً قیمت تمامشده را بالا میبرد. |
| وابستگی بازار |
قیمتگذاری دیگر صرفاً تابع عرضه و تقاضای داخلی نیست. |
بازارهای ملی (مانند ایران) بیش از گذشته در معرض نوسانات بینالمللی قرار دارند. |
تاثیر قیمت جهانی مرغ و نهادهها بر قیمت بازار داخلی ایران
با این وجود، تحلیل روند بازار جهانی، بهتنهایی توضیحدهنده وضعیت قیمت در ایران نیست. در سالهای اخیر، تأثیر سیاستهای داخلی مانند حذف ارز ترجیحی، به یک عامل کلیدی تبدیل شده است. این سیاست باعث افزایش چندبرابری هزینه واردات نهادههای اصلی خوراک دام مانند ذرت و سویا شده و هزینه تولید را بهشدت بالا برده است. در نتیجه، قیمت مرغ در بازار ایران علاوه بر روندهای جهانی، تحت فشار عوامل داخلی و شوکهای سیاستگذاری نیز قرار دارد و این موضوع شکاف آن با میانگین قیمت جهانی را افزایش داده است.
لازم به ذکر است در بهمنماه ۱۴۰۴ به دلیل حذف ارز ترجیحی، قیمت مرغ گرم در خردهفروشیها بهطور میانگین بین ۱۹۵,۰۰۰ تا حدود ۲۳۰,۰۰۰ تومان گزارش شده است، که از دید تولیدکنندگان همچنان با قیمت تمامشده فاصله دارد. برخی پیشبینیها نیز حاکی از آن است که در صورت تداوم فشارها، قیمت برای مصرفکننده ممکن است تا ۳۰۰ هزار تومان نیز افزایش یابد.
🔍 چشمانداز قیمت مرغ در بازهای جهانی
بررسی شاخصها نشان میدهد که در حالی که روند جهانی به سمت افزایش مصرف و تولید مرغ پیش میرود، قیمت این کالا در ایران — برخلاف روند کاهشی تاریخی آن در جهان — به دلیل تورم قابل توجه هزینه تولید و شوک سیاستهای ارزی داخلی، مسیر صعودی پرشتابی را طی کرده است. این امر لزوم برنامهریزی جدیتر برای کاهش قیمت یا تسهیل دسترسی مردم به این کالای اساسی را بیش از پیش آشکار میسازد. در ماههای گذشته، دولت با واردات گوشت یخزده تلاش کرد عرضه را تنظیم کند، اما چالشهای توزیع نشان داد که در سال جدید باید تحولی جدی در این بخش در دستور کار قرار گیرد. به نظر میرسد ترکیبی از مدیریت واردات نهادهها، حمایت از تولید داخلی و توزیع هوشمند، کلید عبور از این دوره پرنوسان باشد.
منابع:
-
گزارش اتاق بازرگانی (تحلیل روند مصرف)
-
آمار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)
-
گزارشهای انجمن مرغداران ایران و وزارت جهاد کشاورزی
-
تحلیلهای بازار از خبرگزاریهای معتبر داخلی (ایسنا، تسنیم و ...)