ترک‌خوردگی پوسته تخم‌مرغ یکی از چالش‌های اساسی مرغداران و پرورش‌دهندگان طیور است که سالانه خسارات اقتصادی قابل توجهی به صنعت تولید تخم‌مرغ وارد می‌کند. به طور متوسط، ۶ تا ۸ درصد از کل تخم‌مرغ‌های تولیدی در مرغداری‌ها دچار ترک‌خوردگی یا شکستگی می‌شوند و این میزان در پایان دوره تخم‌گذاری (۶۵ تا ۷۰ هفتگی) می‌تواند تا ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یابد. تخم‌مرغ‌های ترک‌خورده نه تنها قابلیت عرضه به بازار را از دست می‌دهند، بلکه به دلیل نفوذ آلودگی‌های باکتریایی، تهدیدی برای سلامت مصرف‌کنندگان محسوب می‌شوند.

در شرکت نغمه تورنگ طلایی، به‌عنوان یکی از پیشگامان صنعت پرورش طیور در ایران، همواره کیفیت محصولات برای ما اولویت نخست بوده است. در این مقاله، ۱۰ راهکار عملی و اثبات‌شده برای کاهش چشمگیر ترک خوردن تخم‌مرغ در مزارع پرورش مرغ تخم‌گذار ارائه می‌دهیم.

🐔 آیا می‌دانستید سالانه ۶ تا ۸ درصد تخم‌مرغ‌ها در مرغداری‌ها دور ریخته می‌شوند؟

در نغمه تورنگ طلایی، با سال‌ها تجربه در پرورش طیور و تکیه بر دانش فنی روز، راهکارهایی را با شما  به اشتراک می‌گذاریم که نتیجه آن در مزارع خودمان به اثبات رسیده است. دریافت مشاوره تخصصی رایگان با کارشناسان ما:

09128890800 و 09126070959

 ۱۰ راهکار عملی برای کاهش ترک‌خوردگی تخم‌مرغ

۱. تنظیم دقیق کلسیم و فسفر در جیره غذایی

کلسیم مهم‌ترین ماده معدنی در تشکیل پوسته تخم‌مرغ است. هر عدد تخم‌مرغ حدود ۲ گرم کلسیم دارد که حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد آن از طریق جیره غذایی و مابقی از ذخایر استخوانی پرنده تأمین می‌شود. مرغ‌های تخم‌گذار روزانه به ۳ تا ۴ گرم کلسیم نیاز دارند. نسبت کلسیم به فسفر در جیره باید حدود ۱۰ به ۱ باشد، زیرا فسفر اضافی جذب کلسیم را مختل می‌کند. برای تأمین کلسیم، می‌توانید از منابعی مانند سنگ‌آهک یا صدف دریایی با اندازه ذرات ۲ تا ۴ میلی‌متر استفاده کنید. همچنین پودر پوسته تخم‌مرغ ضدعفونی‌شده یک مکمل کلسیم عالی و اقتصادی است.

۲. تأمین ویتامین D3 کافی

ویتامین D3 برای جذب و متابولیسم کلسیم در بدن پرنده ضروری است. بدون وجود این ویتامین، حتی با وجود کلسیم فراوان در جیره، بدن مرغ قادر به استفاده مؤثر از آن نخواهد بود. کمبود ویتامین D3 به طور غیرمستقیم باعث نازکی و ضعف پوسته تخم‌مرغ می‌شود. اطمینان از وجود میزان کافی این ویتامین در کنسانتره و مکمل‌های غذایی نقش کلیدی در بهبود کیفیت پوسته دارد.

۳. کنترل دمای محیط و پیشگیری از استرس گرمایی

افزایش دمای محیط یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش کیفیت پوسته است. وقتی دمای محیط از ۲۷ درجه سانتی‌گراد بالاتر می‌رود، مرغ‌ها دچار استرس گرمایی شده و شروع به نفس‌نفس زدن می‌کنند. این وضعیت باعث کاهش CO2 خون و ایجاد آلکالوز تنفسی می‌شود که در نهایت دسترسی کلسیم برای تشکیل پوسته را کاهش می‌دهد. همچنین در دمای بالا، مصرف خوراک کم شده و ضخامت پوسته به طور موقت کاهش می‌یابد. برای کاهش این مشکل، تهویه مناسب، استفاده از سیستم‌های خنک‌کننده و تأمین آب خنک و تازه ضروری است.

۴. تنظیم برنامه نوری منظم

نور مناسب چرخه تخم‌گذاری را تنظیم می‌کند. زمان روشنایی و تاریکی سالن باید حساب‌شده و منظم باشد. به طور معمول، تشکیل تخم‌مرغ در طول دوره روشنایی باعث تقویت پوسته می‌شود. حدود ۱۶ ساعت روشنایی در روز برای مرغ‌های تخم‌گذار ایده‌آل است. همچنین شدت نور پایین در دوران رشد (۱ تا ۱.۵ وات بر مترمربع) و افزایش آن در دوران تخم‌گذاری (تا ۳ وات بر مترمربع) می‌تواند تحرک پرنده را کاهش داده و جذب مواد معدنی را بهبود بخشد.

۵. پیشگیری و کنترل بیماری‌ها

بیماری‌های ویروسی مانند برونشیت عفونی (IB)، نیوکاسل (ND)، آنفلوانزای پرندگان و سندرم افت تولید تخم‌مرغ (EDS) تأثیر مستقیم بر کیفیت پوسته دارند. ویروس برونشیت عفونی تمایل زیادی به غشاهای مخاطی دستگاه تناسلی دارد و می‌تواند باعث تولید تخم‌مرغ‌های بدشکل، نرم‌پوسته یا با پوسته نازک شود. واکسیناسیون به‌موقع و رعایت اصول امنیت زیستی در مرغداری بهترین راه پیشگیری است.

۶. مدیریت سن گله و تولک‌بری

با افزایش سن مرغ‌ها، کیفیت پوسته به تدریج کاهش می‌یابد. دلیل این امر ثابت ماندن مقدار مواد معدنی در طول چرخه تولید (حدود ۶ گرم) در مقابل افزایش اندازه تخم‌مرغ (از ۶۰ به ۶۷ گرم) است. مرغ‌های مسن‌تر معمولاً تخم‌هایی با پوسته نازک‌تر تولید می‌کنند. همچنین مرغ‌هایی که به سن پیری (حدود دو سال) رسیده‌اند، ممکن است دچار کمبود کلسیم شده و کیفیت پوسته آن‌ها افت کند. برنامه‌ریزی مناسب برای حذف گله‌های مسن و انجام تولک‌بری اصولی می‌تواند به بهبود کیفیت کمک کند.

۷. استفاده از مواد معدنی کم‌مصرف (روی، منگنز و مس)

عناصری مانند روی، منگنز و مس برای کیفیت پوسته ضروری هستند. این مواد معدنی بخشی از آنزیم‌های مسئول تشکیل پوسته تخم‌مرغ بوده و کمبود آن‌ها می‌تواند بر ضخامت و استحکام پوسته تأثیر منفی بگذارد. استفاده از مکمل‌های حاوی این عناصر در جیره غذایی توصیه می‌شود.

۸. کاهش استرس‌های محیطی

استرس‌های مختلف مانند حضور حیوانات شکارچی (سگ و گربه)، سر و صدای زیاد، جابجایی مکرر پرندگان و تراکم بالای گله می‌تواند کیفیت پوسته را کاهش دهد. در محیط‌های پرازدحام، استرس باعث اختلال در جذب مواد مغذی شده و تخم‌گذاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. استفاده از قفس‌های استاندارد با تراکم مناسب و به حداقل رساندن رفت‌وآمد غیرضروری در سالن می‌تواند استرس را کاهش دهد.

۹. کنترل رطوبت سالن

رطوبت بالا می‌تواند استرس گرمایی را تشدید کرده و متابولیسم و جذب کلسیم را تحت تأثیر قرار دهد. از طرف دیگر، رطوبت بسیار پایین باعث از دست رفتن سریع رطوبت تخم‌مرغ شده و پوسته را شکننده می‌کند. سطح بهینه رطوبت برای سالن مرغداری حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد است.

۱۰. بهبود سیستم‌های جمع‌آوری و جابجایی تخم‌مرغ

بخش قابل توجهی از ترک خورن تخم‌مرغ در مرحله جمع‌آوری و انتقال اتفاق می‌افتد. استفاده از تسمه‌های جمع‌آوری تخم‌مرغ با طراحی مناسب می‌تواند میزان شکستگی را کاهش دهد. تسمه‌های سوراخ‌دار ساخته‌شده از پلی‌پروپیلن با استحکام بالا، با تثبیت تخم‌مرغ‌ها در حین حمل‌ونقل، از برخورد آن‌ها با یکدیگر جلوگیری می‌کنند. همچنین آموزش کارگران برای جمع‌آوری و جابجایی آرام و اصولی تخم‌مرغ‌ها ضروری است.

نتیجه‌گیری

ترک‌خوردگی تخم‌مرغ پدیده‌ای چندعاملی است که از ترکیبی از مشکلات تغذیه‌ای، مدیریتی، محیطی و بهداشتی ناشی می‌شود. با اجرای ۱۰ راهکار فوق، می‌توان تا ۵۰ درصد از میزان ترک‌خوردگی در مزرعه کاست و سودآوری واحد پرورش طیور را افزایش داد. شرکت نغمه تورنگ طلایی با بهره‌گیری از دانش روز و تیم متخصص، آماده ارائه مشاوره و تأمین انواع طیور از جمله مرغ تخم‌گذار، جوجه یک‌روزه، جوجه گوشتی، اردک و بوقلمون در سنین مختلف به مرغداران سراسر کشور است. برای دریافت مشاوره تخصصی و خرید محصولات با کیفیت، با ما تماس بگیرید.