تغذیه علمی و مرحله‌ای در پرورش شترمرغ یکی از عوامل اصلی رسیدن به رشد یکنواخت، افزایش نرخ تبدیل غذایی، بهبود کیفیت لاشه، افزایش تولید تخم و کاهش هزینه‌های مزرعه است. شترمرغ‌ها با توجه به ویژگی‌های فیزیولوژیک و سرعت رشد بالا، در هر دوره از زندگی نیازهای تغذیه‌ای بسیار متفاوتی دارند. به همین دلیل، طراحی جیره باید بر اساس سن، وزن، هدف پرورش (گوشت یا تخم‌گذاری) و شرایط محیطی انجام شود.

در این مقاله از نغمه تورنگ طلایی، یک راهنمای کامل و مرحله‌به‌مرحله تغذیه برای شترمرغ‌های گوشتی و تخم‌گذار ارائه خواهیم داد که به کارگیری آن موجب افزایش بهره‌وری مزرعه و کاهش تلفات می‌شود.

اگر قصد پرورش شترمرغ را دارید، برای ثبت سفارش و خرید جوجه شترمرغ در سنین مختلف (یکروزه تا 3 ماهه)همین حالا با کارشناسان فروش ما تماس حاصل فرمایید.

شماره‌های تماس: 09126070959 و 09128890800

اصول کلی تغذیه شترمرغ

برای موفقیت در پرورش شترمرغ، رعایت چند اصل مهم ضروری است:

استفاده از خوراک بالانس شده

هر دوره نیاز متفاوتی از جمله انرژی، پروتئین، اسیدهای آمینه، مواد معدنی و ویتامین‌ها دارد. استفاده از دان نامناسب باعث اختلال رشد، مشکلات اسکلتی و کاهش تولید تخم می‌شود. برای اطلاع از راهکارهای بالابردن باروری شترمرغ کلیک کنید.

کیفیت مواد اولیه جیره

شترمرغ‌ها نسبت به سموم قارچی (مایکوتوکسین‌ها) حساس هستند. کیفیت غلات، کنجاله سویا، یونجه و مکمل‌های معدنی باید کنترل شود.

دسترسی دائمی به آب

شترمرغ‌ها در تمام سنین باید به آب تمیز و تازه دسترسی داشته باشند. کمبود آب باعث کاهش اشتها و ظاهر شدن تلفات در جوجه‌ها می‌شود.

تراکم و مدیریت بستر

بستر خشک از کاهش مصرف خوراک جلوگیری کرده و سلامت پاها را تضمین می‌کند.

 

 برنامه تغذیه مرحله‌ای شترمرغ‌های گوشتی

پرورش شترمرغ گوشتی شامل سه فاز اصلی است:

1) دوره جوجگی (1 تا 3 ماه) - برنامه تغذیه جوجه شترمرغ یک روزه

2) دوره رشد (3 تا 9 ماه)

3) دوره پرواری (9 تا 12 ماه)

در ادامه مشخصات هر دوره را معرفی کرده‌ایم:

 

1. دوره جوجگی (Starter): از 1 تا 3 ماهگی

این دوره حساس‌ترین مرحله زندگی شترمرغ است. رشد سریع و نیاز بالا به پروتئین و مواد معدنی وجود دارد.

ویژگی‌های تغذیه‌ای:

• پروتئین خام: 20–24٪
• انرژی قابل متابولیسم: 2600–2800 کیلوکالری
• کلسیم: 1–1.2٪
• فسفر قابل جذب: 0.7٪
• فیبر خام: 8–12٪

بهتر است خوراک به صورت پلت سایز کوچک باشد تا هضم بهتر انجام شود.

مصرف روزانه خوراک:

150 تا 400 گرم برای هر جوجه در روز (افزایشی)

 

2. دوره رشد (Grower): از 3 تا 9 ماهگی

در این مرحله رشد اسکلتی و عضلانی مهم‌ترین هدف است.

ویژگی‌های تغذیه‌ای:

• پروتئین: 10–20٪
• انرژی: 2600 کیلوکالری
• فیبر: 12–18٪
• کلسیم: 8٪

مصرف روزانه خوراک:

از 600 گرم تا 2 کیلوگرم در روز (با افزایش تدریجی)

زیاد بودن انرژی در این دوره باعث چاقی زودرس و اختلال در پاها می‌شود.

 

3. دوره پرواری (Finisher): از 9 تا 12 ماهگی

هدف در این دوره افزایش وزن لاشه و رسیدن به وزن کشتار (100 تا 125 کیلوگرم) است.

ویژگی‌های تغذیه‌ای:

• پروتئین: 1۴–16٪
• انرژی: 2800–3000 کیلوکالری
• فیبر: 15–20٪
• چربی: 3–5٪

مصرف روزانه خوراک:

2.5 تا 3.5 کیلوگرم در روز برای هر پرنده

در این سن باید انرژی جیره کمی افزایش یابد تا گوشت‌سازی بیشتر شود. کدام سن شترمرغ برای پرورش بهتر است؟ کلیک کنید.

 

مصرف خوراک روزانه	کلسیم %	فیبر %	انرژی (kcal)	پروتئین %	سن (ماه)	مرحله
150–400  گرم	1–1.2	8–12	2600–2800	20–24	1–3	استارتر
600–2000  گرم	0.8	12–18	2600	18–20	3–9	گروئر
2.5–3.5  کیلوگرم	0.7	15–20	2800–3000	14–16	9–12	فینشر

جدول 1: مقایسه نیازهای تغذیه‌ای شترمرغ گوشتی در مراحل مختلف

 

برنامه تغذیه مرحله‌ای شترمرغ‌های تخم‌گذار

شترمرغ‌های مولد برای تولید تخم باکیفیت و باروری بالا نیاز به یک برنامه تغذیه دقیق دارند. تغذیه مولد شامل سه مرحله است:

1) پیش از فصل تولید (Pre-breeding)

2) فصل تولید (Breeding)

3) دوره استراحت (Off-season)

 

1. دوره پیش‌تولید (Pre-Breeding)

این دوره معمولاً یک ماه قبل از شروع فصل تخم‌گذاری آغاز می‌شود.

اهداف تغذیه:

• آماده‌سازی بدن پرنده
• تامین ذخایر کلسیم و فسفر
• افزایش باروری نر و ماده

ویژگی جیره:

• پروتئین: 16–18٪
• انرژی: 2600–2800 کیلوکالری
• کلسیم: 2٪
• فسفر: 8٪

نکات مهم:

• مکمل‌های مینرال و ویتامینی باید به مقدار کافی استفاده شود.
• اضافه‌کردن ویتامین E و سلنیوم باعث افزایش باروری در نرها می‌شود.

 

2. دوره تخم‌گذاری (Breeding)

این مهم‌ترین مرحله در پرورش مولد است. هر شترمرغ ماده در شرایط خوب ۴0 تا ۷0 تخم در سال تولید می‌کند.

ویژگی‌های جیره:

• پروتئین: 18–20٪
• انرژی: 2700–2900 کیلوکالری
• کلسیم: 3–5٪
• فسفر: 8–1٪
• ویتامین‌ها: A، D3، E به مقدار تقویتی

مصرف خوراک:

2.5 تا 3.5 کیلوگرم در هر روز

نباید انرژی جیره بیش از حد بالا باشد، زیرا باعث کاهش تولید تخم می‌شود.

 

3. دوره استراحت (Off-Season)

پس از پایان فصل تولید، پرنده باید انرژی کمتر و فیبر بیشتری دریافت کند تا از چاقی جلوگیری شود.

ویژگی‌های جیره:

• پروتئین: 14–15٪
• انرژی: 2300–2500 کیلوکالری
• فیبر: 18–22٪

مصرف خوراک:

• 2 تا 5 کیلوگرم در روز

 

مصرف روزانه	فیبر %	فسفر %	کلسیم %	انرژی (kcal)	پروتئین %	مرحله
2–2.5  کیلوگرم	12–15	0.8	2	2600–2800	16–18	پیش‌تولید
2.5–3.5  کیلوگرم	10–14	0.8–1	3–3.5	2700–2900	18–20	تخم‌گذاری
2–2.5  کیلوگرم	18–22	0.6–0.7	1–1.2	2300–2500	14–15	استراحت

جدول 2: نیازهای تغذیه‌ای شترمرغ تخم‌گذار در مراحل مختلف

 

 

مواد خوراکی مناسب در جیره شترمرغ

در جیره شترمرغ‌ها معمولاً از مواد زیر استفاده می‌شود:

غلات و منابع انرژی

• ذرت
• جو
• گندم
• سورگوم

منابع پروتئین

• کنجاله سویا
• کنجاله کلزا
• پودر گوشت (با کنترل بهداشتی)
• پودر ماهی

منابع فیبر

• یونجه خشک
• شبدر
• پوسته دانه‌ها
• کاه غلات خرد شده

مکمل‌های معدنی و ویتامینی

• کربنات کلسیم
• نمک
• دی‌کلسیم فسفات
• مکمل ویتامینه–مینرال مخصوص شترمرغ

 

نکات کلیدی برای افزایش راندمان تغذیه

1. جلوگیری از پرخوری:

شترمرغ‌ها تمایل به خوردن زیاد دارند. پرخوری، به‌ویژه در دوران مولد، باعث می‌شود:

• چاقی
• کاهش تخم‌گذاری
• مشکلات پا

2. استفاده از چراگاه

اگر فضای مزرعه امکان دارد، استفاده از چرا باعث می‌شود:

• کاهش هزینه خوراک
• بهبود سلامت پرنده
• افزایش فیبر مصرفی

3. برنامه واکسیناسیون و کنترل انگل:

تغذیه خوب بدون مدیریت بهداشتی موثر نخواهد بود.

3. دمای محیط:

کاهش دما باعث افزایش مصرف خوراک و افزایش دما باعث کاهش مصرف خوراک می‌شود، بنابراین تنظیم جیره متناسب با اقلیم مهم است.

 

نمونه برنامه روزانه تغذیه برای شترمرغ‌های مختلف

3 تا 6 ماهگی:

• صبح: 50٪ از جیره پلت
• عصر: 50٪ + 200 گرم یونجه باکیفیت
• آب: به‌صورت آزاد

9 تا 12 ماهگی (پرواری):

• صبح: 5 کیلوگرم دان
• عصر: 2 کیلوگرم دان + علوفه

شترمرغ تخم‌گذار:

• صبح: 5 کیلوگرم جیره مولد
• ظهر: 200 گرم یونجه یا چرا
• عصر: 1 کیلوگرم جیره مولد

 

 نتیجه‌گیری

تغذیه علمی و مرحله‌ای شترمرغ‌ها پایه اصلی موفقیت در پرورش گوشتی و تخم‌گذاری است. رعایت مقادیر پروتئین، انرژی، فیبر و مواد معدنی متناسب با سن و هدف پرورش، نه‌تنها باعث بهبود رشد و افزایش کیفیت لاشه می‌شود، بلکه در پرندگان مولد، به افزایش قابل‌توجه تولید تخم و باروری کمک می‌کند. با رعایت نکاتی مانند کیفیت خوراک، مدیریت آب، کنترل وزن و استفاده از مکمل‌های مناسب، می‌توان راندمان مزرعه را تا حدود زیادی افزایش داد.

” بیشتر بدانیم :

برنامه‌ریزی تغذیه شترمرغ برای حداکثر بهره‌وری: تمرکز بر هضم و جذب مواد مغذی

با توجه به اهمیت حیاتی مدیریت تغذیه در دستیابی به بهترین عملکرد رشد و تولید در شترمرغ‌ها، علاوه بر پیروی از برنامه‌های مرحله‌ای استاندارد، درک مکانیسم‌های داخلی بدن این پرنده عظیم‌الجثه برای بهینه‌سازی جذب ضروری است. در این بخش، به بررسی تخصصی‌تر اثرات ترکیبات خوراک بر سیستم گوارشی شترمرغ و استراتژی‌هایی برای افزایش کارایی هضم می‌پردازیم که کمتر در منابع عمومی مورد اشاره قرار می‌گیرد.

بهینه‌سازی فعالیت سنگدان و عملکرد میکروبیوم دستگاه گوارش شترمرغ

سنگدان در شترمرغ نقشی کلیدی در آسیاب کردن خوراک دارد، به ویژه زمانی که درصد فیبر خوراک بالا باشد. موفقیت یک برنامه تغذیه‌ای مرحله‌ای مستقیماً به توانایی سنگدان در خرد کردن ذرات غذا تا اندازه مناسب برای جذب در روده وابسته است.

• اندازه ذرات خوراک (Particle Size): تحقیقات نشان می‌دهد که خوراک با اندازه ذرات بسیار ریز (کمتر از ۱ میلی‌متر) به سرعت از سنگدان عبور کرده و منجر به کاهش تماس طولانی‌تر با اسیدها و آنزیم‌ها شده و کیفیت هضم را پایین می‌آورد (کاهش نرخ عبور آهسته).
• نقش شن و ماسه: تامین مداوم شن و ماسه با دانه بندی مناسب (به ویژه در مرحله رشد) برای عملکرد مؤثر سنگدان ضروری است. کمبود این مواد سبب کاهش قدرت خردکنندگی و در نتیجه کاهش فراهمی زیستی مواد مغذی می‌شود.
• تأثیر افزودنی‌های آنزیمی: استفاده از آنزیم‌های درون‌زا (مانند زایلاناز و فیتار) می‌تواند به کاهش لزجی (Viscosity) مواد خوراکی کمک کرده و از این طریق سرعت عبور خوراک در دستگاه گوارش را تنظیم کند، که این امر به نوبه خود فرصت بیشتری برای فعالیت میکروب‌ها و هضم فراهم می‌آورد.

بررسی‌های دقیق بر تغییرات pH در بخش‌های مختلف دستگاه گوارش شترمرغ (که تحت تأثیر نوع فیبر و منبع کربوهیدرات است) می‌تواند راهنمای دقیقی برای تنظیم ترکیب خوراک و حفظ تعادل مطلوب میکروبیوم باشد.

مدیریت ریزمغذی‌ها و اثر آن بر سلامت استخوان و پاهای شترمرغ

در حالی که پروتئین و انرژی ستون اصلی برنامه تغذیه هستند، مدیریت دقیق ریزمغذی‌ها، به خصوص در نژادهای پرورشی سنگین‌تر، برای پیشگیری از مشکلات اندام حرکتی که در شترمرغ‌ها رایج است، حیاتی است. جستجوهای گوگل اغلب بر روی سطح انرژی متمرکز هستند، اما تعادل دقیق مواد معدنی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

اهمیت تعادل کلسیم، فسفر و ویتامین D3 برای مراحل مختلف رشد

نیاز به کلسیم و فسفر در شترمرغ‌های گوشتی و تخم‌گذار تفاوت چشمگیری دارد. عدم تعادل این دو ماده مستقیماً بر سختی استخوان‌ها و سرعت رشد تأثیر می‌گذارد.

مرحله رشد/تولید	نسبت ایده‌آل Ca:P	نیاز به ویتامین D3 (واحد/کیلوگرم)
جوجه‌های نوپا (۰ تا ۶ هفته)	۱.۵:۱ تا ۲:۱	۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰
رشد سریع (۷ تا ۱۶ هفته)	۲:۱ تا ۲.۵:۱	۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰
تولید (ماده مولد)	۲.۵:۱ تا ۳:۱	۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰

کمبود یا مازاد ویتامین D3، حتی با وجود کلسیم و فسفر کافی، می‌تواند منجر به نرمی استخوان (Rickets) یا بدشکلی‌های استخوانی شود که در شترمرغ‌های سنگین‌تر بسیار پرهزینه است. همچنین، نیاز به منیزیم و منگنز برای عملکرد صحیح آنزیم‌های متابولیسم استخوان نیز باید در فیدهای تخصصی لحاظ شود.

“